रांगेत थकलेले पाय… पण विठ्ठलानेच पाठवले माणसं; पंढरपुरात वयोवृद्ध दांपत्याला घडले थेट दर्शन

आषाढी वारीनिमित्त श्रीक्षेत्र पंढरपूर सध्या विठ्ठलनामाच्या अखंड गजराने दुमदुमून गेले आहे. राज्याच्या कानाकोपऱ्यासह देशाच्या विविध भागांतून लाखो वारकरी विठ्ठलाच्या दर्शनासाठी पंढरीत दाखल झाले आहेत. श्री विठ्ठलाच्या दर्शनासाठी गोपाळपूर रोडवरील पत्रा शेडपर्यंत रांग पोहोचली असून हजारो भाविक तासनतास संयमाने आपल्या क्रमांकाची प्रतीक्षा करत आहेत. या गर्दीत तरुणांइतकीच मोठी संख्या वयोवृद्ध भाविकांचीही आहे. वाढत्या वयामुळे शरीर थकले असले, चालण्याची ताकद कमी झाली असली तरी मनातील विठ्ठलभक्तीचा उत्साह मात्र तसूभरही कमी झालेला नाही. अशाच एका वयोवृद्ध दांपत्याच्या भक्तीला आणि त्यांच्या शारीरिक अडचणीला ओळखून प्रशासनाने दाखवलेली संवेदनशीलता पंढरपुरात चर्चेचा विषय ठरली आहे.

पंढरपूर, प्रतिनिधी :
आषाढी वारीनिमित्त श्रीक्षेत्र पंढरपूर सध्या विठ्ठलनामाच्या अखंड गजराने दुमदुमून गेले आहे. राज्याच्या कानाकोपऱ्यासह देशाच्या विविध भागांतून लाखो वारकरी विठ्ठलाच्या दर्शनासाठी पंढरीत दाखल झाले आहेत. श्री विठ्ठलाच्या दर्शनासाठी गोपाळपूर रोडवरील पत्रा शेडपर्यंत रांग पोहोचली असून हजारो भाविक तासनतास संयमाने आपल्या क्रमांकाची प्रतीक्षा करत आहेत. या गर्दीत तरुणांइतकीच मोठी संख्या वयोवृद्ध भाविकांचीही आहे. वाढत्या वयामुळे शरीर थकले असले, चालण्याची ताकद कमी झाली असली तरी मनातील विठ्ठलभक्तीचा उत्साह मात्र तसूभरही कमी झालेला नाही. अशाच एका वयोवृद्ध दांपत्याच्या भक्तीला आणि त्यांच्या शारीरिक अडचणीला ओळखून प्रशासनाने दाखवलेली संवेदनशीलता पंढरपुरात चर्चेचा विषय ठरली आहे.

गर्दीतही विठ्ठल दर्शनाची ओढ कायम

आषाढी वारी म्हणजे श्रद्धा, समर्पण आणि भक्तीचा महासागर. हातात टाळ-मृदंग, मुखी “ज्ञानोबा-तुकाराम”चा जयघोष आणि मनात विठ्ठल भेटीची आस घेऊन लाखो वारकरी पंढरीत येतात. यंदाही दर्शनासाठी प्रचंड गर्दी झाली असून अनेक भाविकांना चार ते सहा तासांपेक्षा अधिक वेळ रांगेत उभे राहावे लागत आहे. या गर्दीत वयाची सत्तरी, ऐंशी ओलांडलेले अनेक ज्येष्ठ नागरिकही संयमाने दर्शनाची वाट पाहताना दिसत आहेत. गुडघेदुखी, अशक्तपणा, उन्हाचा तडाखा आणि दीर्घकाळ उभे राहण्याचा त्रास सहन करत असतानाही त्यांच्या चेहऱ्यावर कोणतीही तक्रार नसते; असते ती फक्त पांडुरंगाच्या दर्शनाची ओढ.

थकलेल्या पावलांवर प्रशासनाची नजर

गोपाळपूर रोडवरील दर्शन रांगेची पाहणी करण्यासाठी सोलापूरचे जिल्हाधिकारी एस. कार्तिकेयन, श्री विठ्ठल-रुक्मिणी मंदिरे समितीचे सहअध्यक्ष ह.भ.प. गहिनीनाथ महाराज औसेकर आणि कार्यकारी अधिकारी राजेंद्र शेळके रांगेत फिरत होते. यावेळी त्यांच्या नजरेस एक वयोवृद्ध दांपत्य पडले. वाढत्या वयामुळे त्यांना उभे राहणे आणि चालणेही अवघड जात होते. मात्र चेहऱ्यावर थकवा असला तरी विठ्ठल दर्शनाची आस स्पष्ट दिसत होती. कोणतीही विशेष मागणी न करता ते शांतपणे आपल्या क्रमांकाची वाट पाहत उभे होते.

हा प्रसंग पाहताच अधिकाऱ्यांनी क्षणाचाही विलंब न करता निर्णय घेतला. त्या दांपत्याला सन्मानाने रांगेतून बाहेर काढून स्वतः मंदिरात नेले आणि श्री विठ्ठलाचे थेट दर्शन घडवले. दर्शनानंतर त्या ज्येष्ठ भाविकांच्या चेहऱ्यावर उमटलेले समाधान आणि डोळ्यांत दाटलेले आनंदाश्रू उपस्थितांच्या मनाला स्पर्शून गेले. हा प्रसंग पाहणाऱ्या अनेक वारकऱ्यांनी टाळ्यांच्या गजरात प्रशासनाच्या या निर्णयाचे स्वागत केले.

वारकरी हाच व्हीआयपी’ची कृतीतून प्रचिती

पंढरपूरच्या विठ्ठल मंदिरात काही काळापासून व्हीआयपी दर्शन व्यवस्था बंद करण्यात आली आहे. त्यामुळे सर्वसामान्य वारकऱ्यांना अधिक सुलभ आणि जलद दर्शन मिळत आहे. ग्रामविकास तथा पालकमंत्री जयकुमार गोरे यांनीही यापूर्वी स्पष्ट केले होते की, “पंढरपुरात वारकरी हाच खरा व्हीआयपी आहे.” प्रशासनानेही त्याच भूमिकेवर ठाम राहत विशेष व्यक्तींऐवजी सामान्य भाविकांच्या सुविधेला प्राधान्य दिले आहे. मात्र वय, आरोग्य आणि शारीरिक अडचणी लक्षात घेऊन गरजू भाविकांना मदत करण्याची संवेदनशीलताही कायम ठेवली आहे. वयोवृद्ध दांपत्याला दिलेले थेट दर्शन ही त्याच भूमिकेची प्रचिती ठरली.

वारी शिकवते सेवाभाव

वारी म्हणजे फक्त पायी चालत पंढरपूर गाठणे नव्हे, तर समता, सेवा आणि माणुसकीचा संस्कार जपणारी परंपरा आहे. संत ज्ञानेश्वर, संत तुकाराम आणि वारकरी संप्रदायाने शिकवलेली सेवा हीच खरी भक्ती मानली जाते. प्रशासनाने या दांपत्याला दिलेली मदत ही कोणत्याही विशेष सवलतीचा भाग नव्हती; ती एका थकलेल्या भक्ताच्या वेदना ओळखून दिलेली माणुसकीची साथ होती. त्यामुळे या घटनेने उपस्थित वारकऱ्यांच्या मनात समाधानाची भावना निर्माण झाली.

सेवेतूनच भेटतो विठ्ठल

या घटनेमुळे पंढरपूरातील दर्शन व्यवस्थेबाबत भाविकांमध्ये सकारात्मक संदेश गेला आहे. प्रशासनाचा उद्देश केवळ गर्दी नियंत्रणात ठेवणे नसून प्रत्येक भाविकाला सन्मानाने आणि शक्य तितक्या सुलभ पद्धतीने विठ्ठलाचे दर्शन मिळावे, हा असल्याचे पुन्हा स्पष्ट झाले. एका थकलेल्या वयोवृद्ध दांपत्याच्या चेहऱ्यावर समाधानाचे हास्य फुलवून प्रशासनाने हजारो भाविकांसमोर सेवेलाच सर्वोच्च स्थान असल्याचा संदेश दिला.

वारकरी संप्रदायात एक म्हण कायम ऐकायला मिळते—“विठ्ठल भेटतो तो सेवेतून.” पंढरपूरातील हा प्रसंग त्या वाक्याचा जणू जिवंत अनुभव ठरला. रांगेत थकलेले पाय पुढे चालत होते; पण त्या पावलांना आधार देण्यासाठी विठ्ठलानेच माणसांच्या रूपाने हात पुढे केला, अशी भावना उपस्थित भाविकांच्या मनात निर्माण झाली.