२० वर्षांचा बांधाचा वाद अखेर मिटला; पोलीस थेट शेताच्या बांधावर!

‘पोलीस आपल्या बांधावर’ उपक्रमाचा सकारात्मक परिणाम; सिरसाळा पोलिसांच्या मध्यस्थीने दोन भावांमध्ये समेट

बीड : शेतीच्या बांधावरून दोन भावांमध्ये तब्बल २० वर्षांपासून सुरू असलेला वाद अखेर मिटला आहे. बीड जिल्हा पोलीस अधीक्षक नवनीत कॉवत यांच्या संकल्पनेतून आणि मार्गदर्शनाखाली राबविण्यात येत असलेल्या ‘पोलीस आपल्या बांधावर’ या उपक्रमांतर्गत सिरसाळा पोलिसांनी थेट शेताच्या बांधावर जाऊन दोन्ही पक्षांशी संवाद साधला. परस्पर संवाद, समन्वय आणि कायदेशीर मार्गदर्शनातून हा दोन दशकांचा वाद अखेर संपुष्टात आला.

ग्रामीण भागात शेतीच्या हद्दी, बांध, वाट, पाणी आणि इतर शेतीविषयक कारणांवरून वाद निर्माण होणे नवीन नाही. मात्र, सुरुवातीला किरकोळ वाटणारा बांधाचा वाद अनेक वर्षे सुरू राहिल्यास त्याचे रूपांतर भांडण, वैर आणि कायदा-सुव्यवस्थेच्या प्रश्नात होऊ शकते. त्यामुळे अशा वादांना वेळीच आळा घालण्यासाठी बीड जिल्हा पोलिसांनी नागरिकांच्या समस्या त्यांच्या ठिकाणीच जाऊन समजून घेण्याचा उपक्रम सुरू केला आहे.

कावळ्याची वाडीतील २० वर्षांचा बांधाचा वाद

‘पोलीस आपल्या बांधावर’ या उपक्रमांतर्गत सिरसाळा पोलीस ठाण्याच्या हद्दीतील मौजे कावळ्याची वाडी येथे दोन भावांमध्ये गेल्या २० वर्षांपासून सुरू असलेल्या शेतीच्या बांधाच्या वादाची दखल घेण्यात आली. या प्रकरणी Public NC No. 247/2026 आणि 248/2026 अनुषंगाने पोलिसांनी घटनास्थळी प्रत्यक्ष भेट देऊन परिस्थितीची पाहणी केली.

पोलिसांच्या पाहणीत वादाच्या ठिकाणी शेतीचा बांध नुकसानग्रस्त झाल्याचे तसेच बांधावरील दगड तक्रारदाराच्या शेतात टाकण्यात आल्याचे निदर्शनास आले. त्यामुळे वाद अधिक चिघळण्याची शक्यता होती. ही परिस्थिती लक्षात घेऊन सिरसाळा पोलीस ठाण्याचे अधिकारी आणि अंमलदार थेट घटनास्थळी पोहोचले.

२० वर्षांचा बांधाचा वाद

शेतीच्या बांधावरून सुरू होणारे वाद केवळ जमिनीच्या काही फुटांच्या हद्दीपुरते मर्यादित राहत नाहीत. अनेकदा अशा वादांमुळे शेतकरी कुटुंबांमध्ये दीर्घकाळ तणाव निर्माण होतो. परस्परांतील संबंध बिघडतात, शेजारीपणा संपतो आणि लहानशा कारणावरून मोठे भांडण होण्याची शक्यता वाढते.

अशा वादांमध्ये वेळ, पैसा आणि मानसिक त्रासही मोठ्या प्रमाणात होतो. शेतीच्या कामाकडे दुर्लक्ष होण्यापासून ते तक्रारी, पोलिस ठाण्याच्या फेऱ्या आणि न्यायालयीन प्रक्रियेपर्यंत प्रकरण पोहोचू शकते. काही वेळा वाद वाढल्यास गावातील शांतता आणि सामाजिक सलोख्यावरही परिणाम होतो. त्यामुळे बांधाचा प्रश्न सुरुवातीच्या टप्प्यातच संवादातून सोडवणे महत्त्वाचे ठरते.

दोन्ही भावांशी प्रत्यक्ष संवाद

सिरसाळा पोलिसांनी दोन्ही भावांशी प्रत्यक्ष संवाद साधत त्यांची बाजू ऐकून घेतली. वादाची पार्श्वभूमी समजून घेतल्यानंतर दोन्ही पक्षांमध्ये परस्पर संवाद आणि समन्वय घडवून आणण्यात आला. त्यातून गेल्या तब्बल २० वर्षांपासून सुरू असलेला शेतीच्या बांधाचा वाद यशस्वीरीत्या मिटविण्यात आला.

पोलिसांच्या या प्रयत्नामुळे दोन्ही कुटुंबांना दिलासा मिळाला आहे. अनेक वर्षे प्रलंबित असलेल्या वादावर पोलिसांनी केवळ तक्रारीची नोंद करून थांबण्याऐवजी प्रत्यक्ष शेताच्या बांधावर जाऊन परिस्थिती समजून घेतली आणि संवादातून तोडगा काढला, हे या उपक्रमाचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य ठरले.

वाद वाढण्याआधी पोलिसांशी संपर्क साधण्याचे आवाहन

‘पोलीस आपल्या बांधावर’ या उपक्रमातून ग्रामीण भागातील नागरिक आणि पोलिसांमधील संवाद वाढवणे, शेतीच्या बांधावरून होणारे वाद वेळीच सोडवणे आणि गावातील शांतता व सामाजिक सलोखा कायम राखणे, हा उद्देश आहे.

शेतजमिनीची हद्द, बांध, वाट, पाणी किंवा इतर शेतीविषयक कारणांवरून वाद निर्माण झाल्यास नागरिकांनी परस्पर भांडण करून अथवा कायदा हातात घेऊन परिस्थिती चिघळवू नये, असे आवाहन बीड जिल्हा पोलिसांनी केले आहे. वाद निर्माण झाल्यास ‘पोलीस आपल्या बांधावर’ या उपक्रमाचा लाभ घेऊन पोलिस प्रशासनाशी संपर्क साधावा, असेही पोलिसांनी स्पष्ट केले आहे.

दोन दशकांपासून सुरू असलेला बांधाचा वाद संवादातून मिटल्याने ‘पोलीस आपल्या बांधावर’ हा उपक्रम ग्रामीण भागातील वाद सोडविण्यासाठी प्रभावी ठरू शकतो, हे या घटनेतून स्पष्ट झाले आहे.

तीच्या बांधावरून होणारी भांडणे अनेकदा किरकोळ कारणातून सुरू होतात; मात्र पुढे त्याचे गंभीर परिणाम होऊ शकतात. शेतजमिनीची हद्द, बांधाची रुंदी, वाट, पाण्याचा प्रवाह किंवा बांधावर लावलेले दगड यावरून शेतकऱ्यांमध्ये वाद निर्माण होतात. सुरुवातीला बोलाचालीपुरता असलेला हा वाद हळूहळू कटुता, शिवीगाळ आणि हाणामारीपर्यंत पोहोचू शकतो. अनेक वर्षे वाद सुरू राहिल्यास एकाच कुटुंबातील किंवा शेजारील शेतकऱ्यांमध्ये कायमचे वैर निर्माण होते. त्याचा परिणाम शेतीच्या कामावरही होतो. तक्रारी, पोलिस ठाण्याच्या फेऱ्या, न्यायालयीन प्रक्रिया आणि वकिलांचा खर्च यामुळे वेळ आणि पैशाचे मोठे नुकसान होते.

विशेष म्हणजे, वाद वाढल्यास गावातील शांतता आणि सामाजिक सलोख्यावरही परिणाम होण्याची शक्यता असते. काही वेळा बांधाच्या वादातून गंभीर गुन्हे घडण्याचीही परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे जमिनीच्या हद्दीचा किंवा बांधाचा प्रश्न निर्माण झाल्यास स्वतःहून भांडण करण्याऐवजी महसूल विभाग, पोलीस प्रशासन किंवा कायदेशीर मार्गाचा अवलंब करणे गरजेचे आहे.

Read Must ; कापसाच्या शेतात गांजाची शेती! पोलिसांचा छापा